|
Lichtvervuiling
De lichtvervuiling
in kaart gebracht
Wie heeft
er onder u al eens staan gapen naar de nachtelijke sterrenpracht
in de Provence of de Alpen? Heb je ze al eens proberen tellen? Vast
niet, het zijn er duizenden! Als je eens op een heldere nacht buitenstaat
en naar de sterren kijkt, kan je je afvragen hoeveel sterren we
nu eigenlijk kunnen zien, want het wordt snel duidelijk dat er in
België véél minder sterren te zien zijn dan in Zuid Frankrijk of
de Alpenlanden.
Hoe komt
dat nu?
Het aantal
sterren is afhankelijk van veel zaken: het kijkvermogen en ervaring
van de waarnemer, de helderheid van de lucht, de duisternisadaptatie
van je ogen,... maar het belangrijkste is de duisternis van de hemel.
De helderheid van de sterren wordt weergegeven door het magnitudegetal.
Hoe lager dit getal, des te helderder de ster:
| |
Op
een extreem donkere plaats haal je sterren met een magnitude
+7,0 met goede ogen. Er zijn zo'n 14.000 sterren die helderder
zijn dan magnetude +7,0, dus onder ideale omstandigheden zou
een waarnemer een zo'n ~7.000 kunnen zien (half zoveel omdat
we niet onder de horizon kunnen kijken naar het zuidelijke
halfrond. Eventuele kleine wolkjes zijn te zien als een gitzwarte
plek tegenover een zee van sterren. De melkweg is haast storend
als een witte wolk die over de hemel buigt. |
|
|
En
nachthemel van magnetude +6,0 is licht vervuild door lichtpollutie,
met zo'n ~2.400 sterren zichtbaar met het blote oog. Er is
al wat sprake van kleine luchtvervuiling. De wolkjes zijn
niet zwart meer en worden nu verlicht tot donkergrijs. Maar
een derde van het aantal sterren bij mag. +7,0 is nu nog zichtbaar.
Toch is de melkweg nog prachtig zichtbaar en kan je verschillende
deep-sky objecten zoals galaxies, bolhopen en nevels met het
blote oog waarnemen. Hier en daar zijn kleine lichte vlekjes
aan de horizon te zien. |
|
|
Een
nachthemel van magnitude +5,0 is vervuild met middelmatige
lichtpollutie, met zo'n ~800 sterren. Dat is een derde van
de sterren zichtbaar onder een magnitude +6,0 nachthemel en
maar 10% wat je kan zien onder een hemel met mag. +7,0. Dit
is de typische "vlaamsche" sterrenhemel vanop het
platteland, ver weg van de grote stadscentra. De melkweg is
nog maar heel zwakjes te zien (als hij al te zien is) en van
deep-sky met het blote oog is weinig sprake. Lichtkoepels
van oranje licht boven steden zijn storend. |
|
|
Minder
dan 250 sterren zijn zichtbaar in een nachthemel met magnitude
+4,0 en de melkweg is nooit zichtbaar. Dit is een gebied met
zware lichtvervuiling. De horizon is een oplichtende oranje
band van 30° met lichtkoepels van de steden. |
|
|
Een
nachthemel met magnetude +3,0 heeft minder dan 50 sterren
en heeft een sterke lichtvervuiling. Alleen de helderste sterren
zijn nog zichtbaar in een oranje lichtgloed. |
Om u een
idee te geven van wat je in België als grensmagnitude te verwachten
valt (pas op: dit is sterk afhankelijk van de "transparency"
van de lucht, onderstaande waarden geven alleen een idee en kunnen
dus oplopen of minder zijn):
| De
donkerste plaatsen in België ~mag. 6: |
Ardennen,
ver van bewoonde centra; West-Vlaanderen tussen Poperinge en
De Panne; plaatselijk en weerafhankelijk kunnen waarden tot
~mag. 6.5 bereikt worden |
| Donkere
plaatsen op het platteland ~mag. 5,6: |
Natuurgebied
Uitbergen te Overmere, Koewacht |
| Stedelijke
gebieden ~mag. 4,0 |
In
de buitenwijken van steden (zoals bij mij thuis ~mag 4,5) |
| Steden:
~mag. 3,0 |
|
In Frankrijk:
de Provence, Bretagne en landelijk Zuid-Frankrijk: tussen ~ mag.
6,0 en 6,7
In Spanje,
Ierland en Scandinavië: alleen de verlaten natuurgebieden en woestijnen
halen meer dan mag. 6,7
Wereldkaart van lichtpollutie
.JPG)
bron:
IDA (International
Dark-Sky Association )
Centraal
Europa met lichtpollutie
.JPG)
| NOAA-beeld
in zichtbaar licht (1994) |
| bron:
Defense Metereological Satellite Program (DMSP) US Air Force
|
Lichtvervuiling Europa in kaart gebracht
.JPG)
Stafkaarten
Hoge Venen
Kaart
1
Kaart
2
Kaart
3
Kaart
4
Legende
|