Lichtvervuiling

Index

 

 

Lichtvervuiling


De lichtvervuiling in kaart gebracht

Wie heeft er onder u al eens staan gapen naar de nachtelijke sterrenpracht in de Provence of de Alpen? Heb je ze al eens proberen tellen? Vast niet, het zijn er duizenden! Als je eens op een heldere nacht buitenstaat en naar de sterren kijkt, kan je je afvragen hoeveel sterren we nu eigenlijk kunnen zien, want het wordt snel duidelijk dat er in België véél minder sterren te zien zijn dan in Zuid Frankrijk of de Alpenlanden.

Hoe komt dat nu?

Het aantal sterren is afhankelijk van veel zaken: het kijkvermogen en ervaring van de waarnemer, de helderheid van de lucht, de duisternisadaptatie van je ogen,... maar het belangrijkste is de duisternis van de hemel. De helderheid van de sterren wordt weergegeven door het magnitudegetal. Hoe lager dit getal, des te helderder de ster:

 

Op een extreem donkere plaats haal je sterren met een magnitude +7,0 met goede ogen. Er zijn zo'n 14.000 sterren die helderder zijn dan magnetude +7,0, dus onder ideale omstandigheden zou een waarnemer een zo'n ~7.000 kunnen zien (half zoveel omdat we niet onder de horizon kunnen kijken naar het zuidelijke halfrond. Eventuele kleine wolkjes zijn te zien als een gitzwarte plek tegenover een zee van sterren. De melkweg is haast storend als een witte wolk die over de hemel buigt.

 

En nachthemel van magnetude +6,0 is licht vervuild door lichtpollutie, met zo'n ~2.400 sterren zichtbaar met het blote oog. Er is al wat sprake van kleine luchtvervuiling. De wolkjes zijn niet zwart meer en worden nu verlicht tot donkergrijs. Maar een derde van het aantal sterren bij mag. +7,0 is nu nog zichtbaar. Toch is de melkweg nog prachtig zichtbaar en kan je verschillende deep-sky objecten zoals galaxies, bolhopen en nevels met het blote oog waarnemen. Hier en daar zijn kleine lichte vlekjes aan de horizon te zien.

 

Een nachthemel van magnitude +5,0 is vervuild met middelmatige lichtpollutie, met zo'n ~800 sterren. Dat is een derde van de sterren zichtbaar onder een magnitude +6,0 nachthemel en maar 10% wat je kan zien onder een hemel met mag. +7,0. Dit is de typische "vlaamsche" sterrenhemel vanop het platteland, ver weg van de grote stadscentra. De melkweg is nog maar heel zwakjes te zien (als hij al te zien is) en van deep-sky met het blote oog is weinig sprake. Lichtkoepels van oranje licht boven steden zijn storend.

 

Minder dan 250 sterren zijn zichtbaar in een nachthemel met magnitude +4,0 en de melkweg is nooit zichtbaar. Dit is een gebied met zware lichtvervuiling. De horizon is een oplichtende oranje band van 30° met lichtkoepels van de steden.

 

Een nachthemel met magnetude +3,0 heeft minder dan 50 sterren en heeft een sterke lichtvervuiling. Alleen de helderste sterren zijn nog zichtbaar in een oranje lichtgloed.

Om u een idee te geven van wat je in België als grensmagnitude te verwachten valt (pas op: dit is sterk afhankelijk van de "transparency" van de lucht, onderstaande waarden geven alleen een idee en kunnen dus oplopen of minder zijn):

De donkerste plaatsen in België ~mag. 6: Ardennen, ver van bewoonde centra; West-Vlaanderen tussen Poperinge en De Panne; plaatselijk en weerafhankelijk kunnen waarden tot ~mag. 6.5 bereikt worden
Donkere plaatsen op het platteland ~mag. 5,6: Natuurgebied Uitbergen te Overmere, Koewacht
Stedelijke gebieden ~mag. 4,0 In de buitenwijken van steden (zoals bij mij thuis ~mag 4,5)
Steden: ~mag. 3,0  

In Frankrijk: de Provence, Bretagne en landelijk Zuid-Frankrijk: tussen ~ mag. 6,0 en 6,7

In Spanje, Ierland en Scandinavië: alleen de verlaten natuurgebieden en woestijnen halen meer dan mag. 6,7

Wereldkaart van lichtpollutie

bron: IDA (International Dark-Sky Association )

Centraal Europa met lichtpollutie

NOAA-beeld in zichtbaar licht (1994)
bron: Defense Metereological Satellite Program (DMSP) US Air Force

Lichtvervuiling Europa in kaart gebracht

bron: Pierantonio Cinzano
 

Stafkaarten Hoge Venen

Kaart 1

Kaart 2

Kaart 3

Kaart 4

Legende

 
© 2003 - Peter Henderickx